Noten leren lezen? Ontdek alles van notenbalk tot toonladder:

Noten leren lezen is best ingewikkeld maar vooral voor het spelen van klassieke stukken onmisbaar.

Als je deze vaardigheid aangeleerd hebt, zal er een compleet nieuwe wereld voor je open gaan.

Overigens is noten leren lezen niet noodzakelijk, er bestaat immers ook pianoles zonder noten.

Voor degenen die de stap willen zetten om mét noten piano te kunnen spelen, heb ik dit artikel geschreven. Zo komt noten leren lezen voor iedereen binnen handbereik.

Doe er dus je voordeel mee en begin direct!

akkoorden leren piano

Verschillende gradaties binnen noten leren lezen

Als je begint met noten leren lezen is het belangrijk om dit in de juiste volgorde te doen.

Als je dat niet doen en je begint op een te hoog niveau, dan doe je er veel langer over om het onder de knie te krijgen. Telkens als je je kennis vergroot hebt kun je de volgende stap zetten en doorgaan naar het volgende niveau.

De niveau’s zijn in de volgende 3 groepen opgedeeld:

  1. Beginners
  2. Gevorderden
  3. Experts

Elk niveau kent zijn eigen onderdeel die ik hieronder zal beschrijven. Bij ieder onderdeel kun je er dieper op door gaan en doorklikken naar uitgebreidere informatie. Laten we direct maar beginnen zodat je aan de slag kan!

Beginners niveau noten leren lezen

Als je nog maar net begint met piano spelen dan is het goed om te weten wat de belangrijkste tekens betekenen die voor je op het papier staan.

Dit zijn tekens die er voor zorgen dat je in ieder geval een deuntje kan spelen op de piano of het keyboard vanaf papier.

De basis van de noten-taal om het zo maar eens te zeggen. Kun je je in ieder geval een beetje redden in noten-land 😉

noten leren lezen voor beginners

Notenbalk

Bij noten leren lezen begint het allemaal met de notenbalk.

Dit zijn 5 lijnen onder elkaar waartussen en waarop de noten een plek krijgen.

De plek van de noten op de notenbalk zegt iets over de noot. Zowel de positie van de noot op een bepaalde lijn als de onderlinge afstand van de noten is hierbij bepalend.

Natuurlijk is er nog veel meer te zeggen over de notenbalk. Dit kun je allemaal ontdekken door hieronder naar meer informatie over notenbalken te gaan.

Noten en tonen

Weet jij het verschil tussen een noot en een toon?

Een noot is iets wat je op papier kan zien staan en een toon is een klank die je hoort.

Dat klinkt misschien logisch, maar er zit een heel verhaal achter deze twee termen. Als je hiervan op de hoogte bent zul je nooit meer vergeten wat het verschil is tussen een noot en een toon. Ook begrijp je dan beter wat er mee bedoelt wordt en hoe ze zijn ontstaan.

Een stukje liefde voor de muziek zou je het kunnen noemen. (Of gewoon iets voor piano-gektken 😉 )

Als ik je geïnteresseerd heb, lees dan snel verder door op de button te klikken.

Namen van de noten

Als je aan de slag gaat met noten leren lezen zijn de namen van deze noten iets wat je als eerste uit je hoofd moet gaan leren.

Je weet dan precies waar je pianodocent over spreekt als hij of zij aanwijzingen geeft, en ook kun je beter aanwijzen welke stukken je makkelijk of juist moeilijk vind gaan.

Iedere noot heeft zij eigen naam.

Allereerst wordt er begonnen met stamtonen, dit zijn zogezegd de basistonen waar de rest van de tonen van afgeleid zijn. Het zijn de eerste letters van het alfabet, van A tot en met G:

  • A
  • B
  • C
  • D
  • E
  • F
  • G

Een stamtoon kan óp de notenbalk staan of er boven of onder. Dit wordt een stamtoonplaats genoemd. Je kunt dit makkelijk herkennen door er rekening mee te houden dat je het alfabet moet volgen. Gaat de toon omhoog, dan kun je aan de positie op de notenbalk zien om welke letter uit het alfabet het gaat.

Misschien klinkt het op dit moment nog wat ingewikkeld, maar als je verder leest, zal het je al snel allemaal duidelijk worden.

Stamtonen

Bij de namen van de noten had ik het zojuist al even over de stamtonen. Het ingewikkelde hieraan is dat de stamtonen verschillende plaatsen op de notenbalk kunnen hebben. Je hebt in dat geval dus een ander uitgangspunt om af te leiden wat de namen van de andere noten op de notenbalk zijn.

Om te begrijpen hoe dit werkt is het goed om meer te weten te komen over de stamtonen. Het zal je helpen om het proces van noten leren lezen sneller te laten verlopen.

Klik snel door als je dit interessant vind en hier graag meer over wil leren.

Hulplijnen

Als je de notenbalk bekijkt, dan zul je zien dat deze standaard weergegeven wordt met 5 lijnen. Dit is al jarenlang het geval, en zo zal het ook altijd wel blijven. Toch heb je soms noten die zo hoog of laag uitkomen dat deze niet meer op de bovenste of onderste lijn terecht komen.

Om te voorkomen dat deze noten onder en boven de notenbalk gaan zweven, zijn er hulplijnen in het leven geroepen.

Deze hulplijnen zorgen er voor dat veel duidelijker is wat de plaats van de ‘zwevende noot’ is. Je zit dan precies of de betreffende noot óp de lijn, er boven of er onder geplaatst is.

Vergeet niet dat hulplijnen alleen getoond worden als dit ndig is. Dus een notenbalk zal altijd uit 5 lijnen blijven bestaan tenzij er noten zijn die dreigen te gaan ‘zweven’. Vooral pianostukken met een grote variatie van hoge en lage noten zullen hulplijnen bevatten.

Het is daarom belangrijk van deze terminologie in de praktijk op de hoogte te zijn.

Stokken

Je hebt noten die slechts bestaan uit een ‘bolletje’ maar ook noten waar aan een ‘stok’ is bevestigd. Dit is een verticale streep die aan de zijkant van het bolletje is geplaatst.

Er zijn regels bedacht om er voor te zogen dat deze zogenaamde stokken niet te veel buiten de notenbalk gaan uitsteken, aan de onder en bovenkant er van.

Het is namelijk zo dat de noten die boven het midden van de notenbalk worden geplaatst, de stokken naar onderen laten wijzen. Noten die aan de onderkant van het midden van de notenbalk worden geplaatst, laten de stokken naar boven uitsteken.

De regels gaan nog verder dan dit, en het is goed om te weten waarom er voor een bepaalde manier van noten schrijven wordt gekozen. Vooral als je op den duur ook graag zelf liedjes wilt gaan componeren is dit informatie over noten leren lezen die praktisch onmisbaar is.

Lees dus snel verder!

Systeem

Een ‘systeem’ in de wereld van het noten leren lezen staat voor iets anders dan je misschien in eerste instantie aan zat te denken. Vaak staat ene systeem voor een bepaalde manier van werken, een stappenplan of iets dergelijks.

Bij bladmuziek staat een systeem voor twee notenbalken die los van elkaar, onder elkaar zijn geplaatst.

Dit is met name bedoelt voor stukken waarin verschillende instrumenten samen moeten spelen, of waarbij gezongen wordt. Daarbij kan het voorkomen dat de verschillende instrumenten of zangers hun eigen noten hebben.

Om te voorkomen dat een notenbalk propvol noten komt te staan waarbij onduidelijk is welke noten voor wie zijn, is er voor gekozen om gebruik te maken van twee aparte notenbalken.

Als je de informatie over een systeem doorneemt kom je niet voor verassingen te staan, mocht je twee notenbalken onder elkaar tegenkomen in een stuk dat je moet of wilt gaan spelen.

Gevorderden niveau noten leren lezen

Als je alle informatie over noten leren lezen voor beginners hebt doorgenomen, heb je een goede basis om verder te gaan. Ik ga nu het noten leren lezen voor gevorderden met je behandelen.

Waar het bij het beginners niveau vooral ging om wat de noten nou eigenlijk betekenen, gaan we bij het gevorderde niveau leren hoe je ‘gevoel’ brengt in de muziek die je gaat maken.

Dit wordt namelijk met speciale tekens aangegeven.

Persoonlijk vind ik dat het echte piano spelen hiermee pas begint, maar daar kun jij als beginner anders over denken 😉

noten leren lezen voor gevorderden

Sleutels

Een sleutel is bij noten leren lezen een teken dat aan het begin van de notenbalk staat. De muzieksleutel is voor veel mensen die een beetje geïnteresseerd zijn in muziek een bekend fenomeen.

Het is het teken met de mooie krullen en ronde vormen. Hij wordt vaak in logo’s en aanduidingen gebruikt die iets met muziek te maken hebben.

De sleutel geeft aan wat de namen van de noten op de notenbalk zijn. Dit zijn de meest voorkomende sleutels binnen de bladmuziek:

  • C-sleutel
  • F-sleutel (Bassleutel)
  • G-sleutel (Vioolsleutel)

Als je één van de bovenstaande sleutels aan het begin van de notenbalk ziet staan weet je precies wat er met de noten in die betreffende notenbalk bedoelt worden.

Je kunt het zien als de ‘sleutel’ naar de juiste manier van spelen van het stuk op de piano. Iets waarover je dus zeker meer moet weten, lees daarom snel verder.

Namen van de noten en sleutels

Misschien lijkt het raar om nog weer terug te komen op de namen van de noten (al bij het beginners niveau behandeld) en de sleutels (hierboven behandeld).

Hier heb ik een goede reden voor, want bij het gevorderde niveau over noten leren lezen gaan we deze twee begrippen samenvoegen.

Wat hierbij de bedoeling is, is dat zowel de sleutels als de noten in dezelfde notenbalk geplaatst worden. De opbouw van de notenbalk kan namelijk variëren, waarbij de sleutels en de noten die er in staan een belangrijke rol spelen.

Als je hier dieper op in wilt gaan en meer over wilt komen te weten, lees dan snel verder en klik naar de betreffende pagina door.

Maten

De maat van de muziek is erg bepalend voor hoe het overkomt, hoe je dit hoort en of het mooi is of niet. De verschillende maten waaruit een stuk kan bestaan is dus erg belangrijk om het stuk op de juiste manier te spelen.

Dit wordt in de notenbalk op een bepaalde manier aangegeven en het is dus erg belangrijk dat je begrijpt wat er bedoelt wordt.

Om jezelf hierin te ondersteunen is het van belang dat je tijdens het oefenen (maar ook tijdens het spelen van een stuk of lied) meetelt met de noten die speelt.

In de notatie van de bladmuziek wordt dit aangegeven met behulp van maatstrepen. Daardoor ontstaan er groepen noten die bij elkaar horen en in een bepaalde maat bespeeld moeten worden.

Leer meer over het spelen van het juiste ritme en de goede ivulling van maten op een muziekstuk door verder te lezen.

Rusten

Het teken waarmee aangegeven wordt dat je even een moment moet stoppen met spelen het een rustteken. Op dat moment valt er een korte stilte in je spel, waarmee je aangeeft dat je overgaat naar een ander gedeelte in het muziekstuk.

Ook kun je met een rust er voor zorgen dat een muziekstuk meer indruk maakt op de toehoorders, want wat zal er nu gaan komen? Je bouwt er een bepaalde spanning mee op.

Hoe lang een rust duurt wordt aangegeven in de notenbalk. Het past in de maat waarin het stuk geschreven is, je kunt dus meetellen om te bepalen hoe lang de rust moet duren.

Er is niet één bepaald rustteken, maar meerdere. Ieder rustteken geeft weer iets anders aan, wat je ook zal ontdekken in de uitgebreide beschrijving over rusttekens.

Wil je het naadje van de kous weten? Dan is het zaak om snel verder te klikken!

Herhalingen

Bij het herhalingsteken gaat het er om dat de zelfde notatie op de notenbalk herhaalt wordt. Dit gaat dan bijvoorbeeld om noten, maar het kan ook om een specifieke maat gaan.

Dit worden dan herhalingen genoemd.

Om precies te kunnen zien wát er herhaald moet worden, is het herhalingsteken in het leven geroepen. Om een stuk dus precies zo te spelen zoals het bedoeld is, is het belangrijk dat je van dit teken op de hoogte bent en dat je weet hoe hij werkt.

Wat mij betreft voor iedere pianist die wil noten leren lezen belangrijke en onmisbare informatie om verder te groeien. Lees daarom snel verder over het herhalingsteken.

Tempo

Hoe snel moet je een bepaald stuk spelen? Dit is moeilijk aan te geven in bladmuziek. Toch is het wel handig als je er een idee bij hebt, anders weet je niet wat de bedoeling is.

Laten we voorop stellen dat het erg moeilijk is om precies het zelfde tempo aan te houden als andere pianisten. Het tempo van een pianist is één van de factoren die er voor zorgt dat de pianist een eigen stijl heeft.

Om hier toch richtlijnen aan te geven wordt er gewerkt met aanduidingen die tempi worden genoemd. Er zijn verschillende tempi, je leest er alles over in de volledige beschrijving over tempo.

Dynamiek

Dynamiek staat voor het volume van de noten. Hoe hard of zacht moet je een noot laten klinken op de piano?

Hiervoor worden woorden gebruikt vanuit de Italiaanse taal, dat is waar het oorspronkelijk vandaan komt. De woorden staan dan niet helemaal bij de notenbalken maar als een afkorting. De letters van deze afkorting staan op de plaatsen waar harder dan wel zachter gespeeld dient te worden.

In sommige stukken wordt hier zó gebruik van gemaakt dat je steeds harder moet gaan spelen. Dit een manier om de spanning op te bouwen en dynamiek in het stuk aan te brengen.

Hier zijn nog veel meer variaties op die er stuk voor stuk voor zorgen dat er ‘energie’ in het pianospel komt.

Expert niveau noten leren lezen

Als je tot zo ver bent gekomen met het doornemen van alles wat met noten leren lezen te maken heeft, dan ben je toegekomen aan de expert informatie.

Met deze informatie ben je er helemaal klaar voor om met de opgedane kennis aan de gang te gaan met bladmuziek spelen.

Nog even je best doen dus met noten leren lezen en je kunt aan de slag!

noten leren lezen voor experts

Intervallen

Een interval is de ruimte die je ziet staan tussen twee noten op de notenbalk. Deze zogenaamde tussenruimte kan verschillend zijn, maar zijn altijd van toepassing op de stamtonen.

Daarom worden het ook wel stamtoonintervallen genoemd, en soms is de benaming ‘tussenwaarde’ ook van toepassing.

Er zijn acht verschillende intervallen die je kan tegenkomen in bladmuziek. Het is daarom erg verstandig om er van op de hoogte te zijn hoe deze intervallen er uit zien en wat elke interval betekend.

Je kunt alles over intervallen ontdekken door op de button te klikken en daar verder te lezen.

Toonafstanden

Nu wordt het nog wat ingewikkelder, want de ene interval is de andere niet. Als de afstand van twee noten verschil met de afstand van twee andere noten in dezelfde notenbalk, dan heb je het over een toonafstand.

Hoewel er bij intervallen 8 verschillende zijn, zijn er qua toonafstanden (gelukkig) maar 2 verschillende. Dit zijn de twee toonafstanden die je kan tegenkomen:

  • Grote (hele cijfers)
  • Kleine (halve cijfers)

Ik kan me voorstellen dat dit allemaal wat onduidelijk kan zijn of zelfs verwarrend. Lees daarom snel verder en kom precies te weten wat er met toonafstanden bedoelt wordt.

Toonladders

Je moet toonladders niet verwarren met toonsoorten, dat kan namelijk heel snel gebeuren vanwege het kleine verschil wat er tussen zit.

Als je zeven toonafstanden bij elkaar hebt, vormt dit samen een toonladder.

Je kunt je misschien wel voorstellen dat er hierdoor verschillende toonladders kunnen zijn. De meest gebruikte zijn de majeur en de mineur. Maar voor noten leren lezen zul je ze allemaal moeten kennen, vooral als je van plan bent ook zelf muziek te gaan componeren en daar de bladmuziek bij te schrijven.

Voortekens

Bepaalde voortekens kunnen er voor zorgen dat toonafstanden hoger of lager moeten worden gespeeld.

Er zijn er twee die hiervoor gebruikt worden en dat zijn een kruis en een mol.

Als je een mol ziet staan in bladmuziek, dan weet je dat je een halve toonafstand lager moet spelen. Bij een kruis is dit juist een halve toonafstand hoger.

Door verder te lezen kun je ontdekken waar op de notenbalken deze voortekens terug kunnen komen en wat je er nog meer mee kan bereiken. Lees dus snel verder!

Meerdere noten

Tot slot wil ik het met je hebben over het noteren van meerdere noten tegelijk op een notenbalk. Hiermee bedoel ik verschillende speellijnen voor verschillende instrumenten.

Op zich is dit niet zo moeilijk, je moet alleen even weten hoe dit er uit ziet en hoe je het kan gebruiken.

Bij het beginners niveau noten leren lezen heb je kunnen lezen dat er stokken aan noten vast kunnen zitten. Maar er kunnen ook meer dan één noot (bolletje) aan een stok zitten.

Als deze manier van noteren te rommelig wordt, of je hebt andere redenen om dit niet op deze manier te doen, dan kun je altijd nog kiezen voor een systeem; Twee notenbalken onder elkaar.

Ontdek alles over meerdere noten tegelijk spelen en klik door voor meer informatie.

 

 

 

 

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments