0

Ontdek hoe een piano toetsenbord van binnen en buiten werkt

Als je wilt weten hoe een piano toetsenbord werkt, dan zit je hier helemaal goed.

In dit artikel ga je ontdekken wat al die witte en zwarte toetsen betekenen en wat je er allemaal mee kan.

De piano is een doordacht instrument met meer dan 12.000 onderdelen waarvan er 10.000 kunnen bewegen. Geen wonder dat er zulke mooi klanken uit kunnen komen 😉

Het piano toetsenbord is de aansturing van de piano, daarmee kun je de klanken tot leven wekken.

Dit toetsenbord wordt ook wel het klavier genoemd en eigenlijk is dat een veel sierlijkere benaming. Het past ook veel beter bij een complex instrument als dit waar je echt alle kanten mee op kan.

Kom, ik neem je mee in de geheimen achter het piano toetsenbord!

Het piano toetsenbord aan de buitenkant

Van buitenaf gezien heeft het piano toetsenbord 88 toetsen, waarvan er 52 wit zijn en 36 zwart.

Er zijn vleugels met meer toetsen, maar dat is echt een uitzondering. Dat is vooral bedoelt voor concerten waar professionele pianisten spelen.

Iedere toets bestaat van de binnenkant uit hout, met daar omheen voor oudere piano’s ivoor en tegenwoordig kunststof. Dit geldt voor de witte toetsen. De zwarte toetsen hebben ook een houten binnenzijde, maar de buitenkant van deze toetsen is bij oudere piano’s van ebbenhout en tegenwoordig ook van kunststof gemaakt.

De toetsen kunnen op verschillende manieren aangeslagen worden, namelijk:

• Hard
• Zacht
• Kort
• Lang

Bij iedere manier van aanslaan krijg je een andere soort klank die lang doorklinkt of juist kort, en die heel hard klinkt of juist zacht. Dit heeft te maken met de binnenkant van de piano, waar ik straks op terug kom.

De namen van de verschillende toetsen

Naast de verschillende kleuren van de toetsen waarmee je ze kan benoemen, hebben de toetsen ook allemaal een eigen naam. Hieronder in de afbeelding kan je zien hoe ze heten.

Dit is erg handig, want daarmee kun je de noten die op papier staan vertalen in muziek via het piano toetsenbord.

Op de afbeelding hieronder kun je zien welke noten in de notenbalk bij de toetsen horen:

Om te bepalen welke toets in de notenbalk bedoelt wordt, moet je vanuit het midden van het piano toetsenbord beginnen met het bepalen van de juiste toets.

Staat er bijvoorbeeld een G-sleutel vooraan in de notenbalk, dan weet je dat je G-toets moet hebben die aan de rechterkant van het midden van het klavier zit.

Staat er een F-sleutel in de notenbalk, dan moet je de F-toets hebben die aan de linkerkant van het midden van het klavier zit.

Hoeveel kunnen de toetsen van een piano hebben?

Je ziet nog wel eens dat kleine kinderen ver bij (vaak dure) piano’s vandaan gehouden worden.

Kinderen zouden te hard op piano toetsenbord ‘rammen’ en daar zouden deze stuk van kunnen gaan. Maar is dat in werkelijkheid ook zo?

Als ik kijk naar de hoeveelheid kracht die de gemiddelde concertpianist op zijn toetsen loslaat, dan geloof ik daar niets van. De toetsen zijn gemaakt om te worden bespeeld en slijten vooral van het veelvuldige gebruik en niet zozeer van de kracht waarmee ze aangeslagen worden.

Natuurlijk is er verschil in kwaliteit van piano’s, maar als je een piano hebt van een topmerk dan hoef je je hier echt geen zorgen om te maken.

Het piano toetsenbord aan de binnenkant

Alle toetsen van het piano toetsenbord staan in verbinding met hamers.

Door een toets aan te slaan wordt de hamer in beweging gebracht en slaat deze tegen een snaar. Je kunt je vast wel voorstellen dat hoe harder je de toets aanslaat, hoe harder de hamer tegen de snaar slaat en hoe harder het geluid klinkt wat er dan geproduceerd wordt.

Andersom werkt het ook met een zachte aanslag.

Daarnaast kan je ook nog met de pedalen invloed op de klanken uitoefenen. Eén van de pedalen kan er namelijk voor zorgen dat de snaren niet meer gedempt worden. Daardoor kan een aangeslagen snaar langer doorklinken, de trillingen worden niet meer gedempt of gestopt.

Nog meer geluid

Verder zijn de snaren weer met een grote houten plaat verbonden, wat de zangbodem wordt genoemd.

Deze houten plaat zorgt ervoor dat het geluid nog voller klinkt. Het is ook de reden dat je soms het geluid (ofwel de trillingen ervan) door de piano heen kan voelen.

Het is dan ook niet voor niets dat een piano ook wel een snaarinstrument wordt genoemd, hoewel je dat op het eerste gezicht niet zou zeggen. Je zou een piano namelijk niet snel met bijvoorbeeld een gitaar vergelijken 🙂

Anderen zijn weer van mening dat een piano een toetsinstrument is.

Wordt een piano vals door het toetsenbord?

Er zijn mensen die denken dat een piano vals wordt omdat deze op een verkeerde manier bespeeld wordt via het piano toetsenbord.

Maar dit is meestal niet het geval.

Ik zeg meestal, want als dit wel het geval is, dan heeft de pianostemmer niet helemaal goed zijn werk gedaan, of het is al te lang geleden dat de piano is gestemd.

Als er hard op de toetsen geslagen wordt (een harde touché), kan het zijn dat de stempen iets verdraait wordt. De toon van de snaar wordt daardoor veranderd en kan vals gaan klinken. Het is daarom zaak dat een pianostemmer de stempennen vast genoeg zet.

Luchtvochtigheid als oorzaak

Een piano wordt vaker vals doordat de zangbodem door een wisselende luchtvochtigheid krimpt of uitzet. Omdat de snaren via kammen in directe verbinding met de zangbodem staan, gaan deze daardoor ook strakker of minder strak staan.

En laat nou juist de spanning van de snaren voor een groot deel de klanken van de piano bepalen.

Het is daarom van groot belang dat de piano in een ruimte staat waar de luchtvochtigheid stabiel en laag is.

Gebreken als oorzaak

Daarnaast komt het ook nog wel eens voor dat er domweg iets stuk is aan de binnenzijde van de piano, waardoor deze vals gaat klinken.

Je moet dan denken aan een scheur in de zangbodem of een scheur in een stemblok. Ook kunnen stempennen loszitten, om wat voor reden dan ook.