Noten en tonen, wat is het verschil en wat kun je er mee?

Noten en tonen zijn twee verschillende zaken die veel op elkaar lijken.

Bij noten leren lezen zijn beide van groot belang, het is dus belangrijk dat je van het verschil op de hoogte bent en ook begrijpt wat er mee bedoelt wordt.

Vooral als je een beginner bent is het goed voor te stellen dat je hier nog nooit over nagedacht hebt.

Daarnaast is het goed om te weten wat de reden is van het bestaan van noten en wat een muzieknoot eigenlijk is.

Ontdek al deze wetenswaardigheden in dit artikel, lees snel verder!

noten en tonen

Hoe noten en tonen van elkaar verschillen

Als je het heel simpel wil stellen kun je zeggen dat noten en tonen van elkaar verschillen omdat een noot iets is wat op papier staat en een toon iets is wat je kan horen.

Om het verschil nog duidelijker aan te geven kun je er nog een stapje dieper op in gaan.

Zo zou je kunnen zeggen dat tonen klanken zijn die kunnen verschillen in hoogte en lengte en die te horen zijn als je muziek aan het maken bent.

Wat betreft de noten kan hierover gezegd worden dat dit een soort ‘taal’ is waarmee je muziek op papier kan zetten. Noten zijn wat de letters voor een taal zijn. Noten zorgen er voor dat muziek universeel toepasbaar is geworden.

Waarom noten en tonen zo dicht bij elkaar liggen

Misschien klinkt dit heel logisch of zelfs simplistisch, maar als je er langer over na gaat denken dan ga je beseffen dat een noot niet zonder een toon kan en een toon niet zonder een noot.

Zonder een noot kan een toon niet beschreven en overgedragen worden aan anderen.

Zonder een toon is een noot een ‘loos’ teken op papier. Iets niets-zeggends. Je kunt net zo lang blijven praten over welke noot je bedoelt, maar als je de toon er niet bij laat horen blijft het een vage omschrijving.

Het ontstaan van noten

Muzieknoten zijn ontstaan doordat men muziek wilde vast leggen op papier. De tijd waarin dit naar voren kwam waren de Middeleeuwen.

Grieken

Vóór die tijd waren de Grieken hier ook al mee bezig, zelfs al met de letters A, B, C, D, E, F en G (de hedendaagse stamtonen). Het probleem hiermee was dat deze notering niet weergaf hoe lang een toon moest klinken. Je kon er alleen aan afzien welke hoogte de toon moest hebben.

Dit is weer in de vergetelheid geraakt.

Middeleeuwen

De liederen die in de Middeleeuwen in de Katholieke kerken werden gezongen, moesten overal hetzelfde klinken. Hiervoor werd het zogenaamde ‘neumenschrift’ bedacht.

Dit was te vergelijken met de notenbalk van nu, maar dan bestond het uit enkel streepjes. Later ontwikkelde dit naar een notenbalk met vier lijnen.

Deze ontwikkelingen zorgden voor een gestaag vorderende muzieknotatie. Telkens werden er manieren ontdekt die er voor zorgden dat de muziek nog nauwkeuriger genoteerd kon worden en overgebracht kon worden aan andere mensen.

Dit was de volgorde van ontwikkeling:

  1. Notering van de toonhoogte
  2. Lengte van aanhouden van toonhoogte
  3. Expressie van de noten (o.a. harder/zachter, sneller/langzamer spelen)

Ook vandaag de dag staat de ontwikkeling van de notatie van muziek niet stil. Wie weet wat er nog bij gaat komen in de toekomst 😉

De opbouw van een muzieknoot

Een muzieknoot of noot is een teken die aangeeft hoe lang en in welke volgorde tonen moeten klinken.

Aan hoe een noot er uit ziet kun je afleiden wat je moet doen op je instrument. Verder zijn er nog allerlei andere tekens waaraan je kan afleiden wat er precies met een specifieke noot bedoelt wordt.

Een noot kan bestaan uit een:

  • Vlag (het kronkeltje aan de stok)
  • Stok (het verticale streepje aan het rondje)
  • Kop (het rondje dat op of tussen de lijnen van de notenbalk staat)

De kop wordt ook wel een bolletje, bal, kop of nootkop genoemd.

Toch heeft niet elke noot bovenstaande kenmerken, dit hangt van de soort noot af en hoe lang deze aangehouden moet worden.

Voorbeelden van hoe noten er uit kunnen zien

Om aan te geven dat het niet altijd even makkelijk is om alle noten uit elkaar te houden heb ik hieronder een aantal voorbeelden beschreven van hoe noten er uit kunnen zien:

  • Hele noot (een open bolletje als nootkop, zonder stok)
  • Halve noot (een open bolletje, met een stok)
  • Kwart noot (een dicht zwart bolletje, met een stok)
  • Achtste noot (zelfde als kwart noot, maar met een vlag of waardestreep naar een andere noot)
  • Zestiende noot (zelfde als achtste noot maar met 2 vlaggetjes of waardestrepen)
  • En zo gaat het nog even door…

Hieronder kun je zien hoe dat er als notaties in bladmuziek er uit ziet:

Verschillende notaties noten

Het is dus zeer aan te raden om precies te weten te komen welke notatie van een noot hoort bij de juiste toets van de piano, of van welk instrument dan ook.

Overigens kun je dit ook allemaal onder begeleiding ontdekken met online pianoles.