Welke pedalen hebben piano’s en wat zijn de functies?

Een akoestische piano heeft twee of drie pedalen.

Het maakt echter wel verschil of je een staande piano of een vleugelpiano hebt, want bij beide piano’s hebben de pedalen verschillende functies.

Verder zijn er ook nog digitale piano’s waarbij sommige ingebouwde pedalen hebben en bij andere moet je de pedalen er als een externe functie met een stekkertje inpluggen.

Als laatste is er nog het keyboard waar ook veel mensen piano op leren spelen. Ook hierop kan in sommige gevallen pedalen worden aangesloten.

pedalen piano

Pedalen staande piano of buffetpiano

De staande piano is een akoestische piano die veel pianisten in huis hebben staan. Het wordt een staande piano genoemd omdat de snaren verticaal in de klankkast zitten, en de kast daardoor als het ware rechtop staat.

Het wordt ook wel een buffetpiano genoemd, en de klanken worden geproduceerd door een mechanisme.

Dit mechanisme werkt met hamers die tegen snaren aanslaan als de toetsen worden ingedrukt.

In ruststand zitten er dempers tegen de snaren aan, waardoor de klanken niet lang door blijven resoneren nadat de hamer de snaar heeft geraakt.

Deze piano heeft 2 of 3 pedalen, het linker- en het rechterpedaal als er 2 pedalen zijn en nog een middenpedaal als er 3 pedalen zijn.

Rechterpedaal staande piano

Het rechterpedaal van de staande piano wordt het sustainpedaal genoemd. Als je dit pedaal met je voet indrukt, dan worden de dempers van de snaren getild.

Dit maakt dat de snaar langer doortrilt dan wanneer de demper op de snaar rust, en er dus langer een klank te horen is die langzaam wegsterft.

Als je het pedaal te lang ingedrukt houdt, gaan alle tonen door elkaar klinken, en dat is niet mooi. Je hoort dan nog maar nauwelijks wat er gespeeld wordt.

Meestal wordt het pedaal even gelicht tussen twee akkoorden, zodat de dempers de snaren weer tot zwijgen brengen.

Soms wordt aangegeven dat er ‘met pedaal’ gespeeld moet worden. Hiermee wordt het rechterpedaal bedoelt.

Linkerpedaal staande piano

Het linkerpedaal wordt ook wel una corda genoemd. Bij zowel een staande piano als bij een vleugel hebben ze dezelfde functie, alleen het mechanisme werkt anders, waardoor de klank ook kan verschillen.

Bij beide piano’s zorgt dit pedaal er voor dat het geluid dat geproduceerd wordt bij het aanslaan van een toets zachter is.

Bij een staande piano werkt het mechanisme zo dat bij het indrukken van het pedaal de hamers dichter bij de snaren komen te staan.

Hierdoor heeft de hamer minder afstand te overbruggen om bij de snaar te komen, en kan deze de snaar minder hard raken. Dit heeft weer als gevolg dat het geluid minder hard klinkt.

Middenpedaal staande piano

Als de piano een middenpedaal heeft, dan zorgt deze er bij indrukken voor dat het geluid van de piano minder hard is.

Dit wordt ook wel de oefenstand van de piano genoemd. Je kunt dan namelijk piano spelen zonder dat anderen daar veel geluidsoverlast aan ondervinden.

Wat er gebeurd is dat er een viltlaag tussen de hamers en de snaren komt te zitten. Hierdoor kunnen de hamers veel minder hard tegen de snaren slaan.

Dit klinkt natuurlijk mooi, want dan kun je oefenen waneer je maar wilt zonder dat je rekening hoeft te houden met anderen.

In de praktijk is het zo dat als je de oefenstand inschakelt, er ook bijna geen gevoel meer in de toetsen zit. Niet alleen het geluid wordt gedempt, ook de aanslaggevoeligheid neemt sterk af.

Als je gaat oefenen, moet je ook oefenen om gevoel in de muziek te brengen, wat dan dus niet meer lukt. Vaak wordt dan ook afgeraden om in de oefenstand piano te leren spelen.

Pedalen vleugel of vleugelpiano

Een vleugel of vleugelpiano is een piano die de vorm heeft van een vleugel. Ook deze piano werkt met snaren en hamers, maar hierbij zijn de snaren horizontaal gespannen.

Ook een vleugel heeft vaak 3 pedalen. Maar sommige pedalen hebben een andere functie als bij een staande piano.

Rechterpedaal vleugel

Het rechterpedaal heeft bij een vleugel dezelfde functie als bij een staande piano.

Linkerpedaal vleugel

Zoals gezegd zorgt dit pedaal ook bij een vleugel er voor dat het geluid zachter is van de op dat moment ingedrukte toetsen.

Alleen bij een vleugel werkt dit net even anders waardoor de klank ook anders klinkt dan bij een staande piano.

Bij een vleugel schuiven alle hamers namelijk een beetje op waneer het linkerpedaal wordt ingedrukt.

Daardoor raakt de hamer niet meer twee of drie snaren, maar nog maar één of twee. En hoe minder snaren er worden geraakt, hoe minder hard het geluid is.

Middenpedaal vleugel

Het middenpedaal wordt bij vleugels ook wel het sostenuto pedaal genoemd.

Waar je bij het rechterpedaal alle toetsen laat doorklinken zolang het pedaal wordt ingedrukt, kun je met dit pedaal een enkele toets laten doorklinken terwijl je gewoon verder speelt met andere toetsen.

Dit geeft een apart effect waar je ook weer mee kan ‘spelen’ en de vleugel een eigen geluid door krijgt. Er is maar een enkele staande piano die ook met dit systeem is uitgevoerd.

Uitleg gebruik piano pedalen (filmpje)

Hieronder kun je een filmpje vinden waarin het belang en het gebruik in het Nederlands wordt uitgelegd:

Mocht je dit filmpje interessant vinden, dan kan je hier vast ook erg veel van leren.

Pedalen elektrische of digitale piano

De pedalen van een elektrische piano (of digitale piano) zijn soms ingebouwd in de omkasting, en in sommige gevallen moet je ze er los bij kopen.

Er zijn elektrische piano’s die er bijna net zo uit zien als de staande piano, alleen zijn deze wat minder diep. In dit soort digitale piano’s kunnen dus makkelijk pedalen worden ingebouwd.

Andere elektrische piano’s zijn demontabel, dat wil zeggen dat ze op een standaard staan die ingeklapt kan worden.

Hierbij is het noodzakelijk dat er een extern setje pedalen wordt aangesloten.

Keuze voor 1 pedaal – sustain pedaal

Er is in externe pedalen een keuze te maken tussen drie of slechts één pedaal.

Als je voor één pedaal kiest, heb je in de meeste gevallen alleen de functie van het rechterpedaal, het sustain pedaal.

Hierin heb je verschillende soorten, van sober maar praktisch afgewerkte pedalen, tot eleganten en glimmende afgewerkte exemplaren.

De prijzen van deze pedalen variëren tussen de 30 en de 100 euro.

Keuze voor 3 pedalen

Daarnaast heb je nog de mogelijkheid om een setje van 3 pedalen te kopen.

Vaak wordt met een dergelijk setje het gevoel van de pedalen van een akoestische piano zo veel mogelijk geïmiteerd.

Zo zijn de weerstand en de grootte bijna gelijk.

Dit is wat je vaak tegenkomt van links naar rechts bij een setje van 3 pedalen:

  1. Soft controlpedaal
  2. Sostenutopedaal
  3. Sustainpedaal

Nummer 2 en nummer 3 komen bekend voor, dit zijn dezelfde benamingen als bij een vleugelpiano.

Nummer 1, het soft controlpedaal, heeft een andere benaming. Het heeft echter bijna dezelfde functie als bij een vleugelpiano; Het maakt het geluid zachter.

Echter maakt dit pedaal het geluid ook wolliger.

Pedalen keyboard

In de meeste gevallen kun je de pedalen die je op een digitale piano kunt aansluit, ook aansluiten op een keyboard.

De aansluiting moet er natuurlijk wel voor aanwezig zijn. Dit is dus een aandachtspunt als je een keyboard koopt om er piano op te leren spelen.

Wat je vaak ziet bij keyboards is dat er gekozen wordt voor een zogenaamde expressiepedaal.

Hiermee kun je meer variaties aanbrengen in de muziek die je maakt, en het pedaal kan zo ingesteld worden dat het verschillende functies heeft.

Een dergelijk pedaal kan de volgende functies hebben:

  • Volume regeling
  • Fortissimo functie (accenten aanbrengen op bepaalde gespeelde stukken)

Ook kan het pedaal soms in verschillende hoeken gezet worden, zodat je er zowel zittend als staand gebruik van kunt maken.

Dat is wel handig als je bijvoorbeeld thuis veel zittend oefent en zo nu en dan achter het keyboard staat, bijvoorbeeld bij een optreden op een podium.

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments