De voor- en nadelen van een vleugel of vleugelpiano

Een vleugel of vleugelpiano bespelen is voor veel beginnende pianisten een droom.

De meesten verwachten niet er ooit op te kunnen spelen, maar waarschijnlijk is deze droom dichter bij de werkelijkheid dan ze denken.

Natuurlijk hoef je als beginner niet zelf direct een vleugel aan te schaffen, daarvoor is deze veel te kostbaar en zijn er ook goede alternatieven zoals een keyboard.

In dit artikel worden alle voor- en nadelen van een vleugel behandeld en ook wordt uiteengezet welke vleugels er allemaal zijn.

vleugel

Wat zijn de kenmerken van een vleugelpiano?

De meest gebruikte variant van de akoestische piano is de zogenaamde buffetpiano. Maar bij deze piano lopen de snaren verticaal en is de klankkast die daar omheen is gebouwd ook verticaal opgesteld.

Bij een vleugelpiano of concertvleugel zijn de snaren horizontaal gespannen, en is ook de klankkast horizontaal.

Voor beide akoestische piano’s geldt dat de klanken worden geproduceerd doordat de toetsen in verbinding staan met hamers. Als een toets wordt aangeslagen, slaat er een hamer tegen een snaar, waardoor een klank ontstaat.

Ook hebben beide soorten piano’s evenveel toetsen, namelijk 88.

Maar de ontwikkelingen staan niet stil, zo zijn er ook concertvleugels die extra toetsen hebben. In dat geval zijn de lage tonen uitgebreid, om zo nog meer diverse muziekstukken te kunnen spelen.

Waarom het geluid van een vleugel zo mooi is

Een vleugelpiano kan verschillende lengtes hebben. Deze lengte heeft ook invloed op het geluid dat de piano produceert.

Hoe langer de vleugelpiano is, hoe meer geluid hij kan maken. Dit komt doordat de behuizing dan groter is, wat tevens de klankkast is. Hoe groter de klankkast, hoe meer het geluid kan resoneren, en hoe harder het wordt.

Het is vaak ook nog eens zo dat hoe groter de vleugel is, hoe beter het geluid is.

De lengte kan variëren tussen 1,60 meter en een dikke 3 meter. Deze lengte wordt gemeten aan de linkerkant, dit is de langste en rechte kant.

Langere klankkast

Omdat de horizontale klankkast van een vleugel langer kan zijn dan zijn verticale broertje, kunnen ook de snaren langer zijn.

Dit is vooral te horen in de laagste octaven, deze laagste tonen hebben daardoor een voller geluid. Doordat ze langer en dunner kunnen zijn, is er minder last van tonen die onharmonisch klinken.

Dit laatste wil nog wel eens het geval zijn bij (te) dikke snaren.

De pedalen van een vleugelpiano

Net als een gewone piano heeft een vleugelpiano pedalen. Dit zijn er meestal drie, maar soms ook vier.

Hoewel het aantal misschien overeenkomt, de functie van de pedalen is wel een beetje anders.

Rechterpedaal

Zowel op een vleugelpiano als op een normale piano is het rechterpedaal ervoor om de klanken te laten doorklinken.

Wat er in feite gebeurd als je het rechterpedaal intrapt is dat de dempers van alle snaren tegelijk worden afgehaald. Bij een piano zijn de snaren verticaal in de klankkast gemonteerd, en de dempers zijn er vóór bevestigd.

Als het rechterpedaal wordt ingetrapt, gaan de dempers dus naar voren, van de snaren af.

Bij een vleugel zitten de dempers boven de snaar, en gaan deze naar boven bij het intrappen van het rechterpedaal.

Middenpedaal

Als er een middenpedaal op de vleugel zit, dan is dit het sustainpedaal. Als je dan een toets aanslaat, het pedaal intrapt en de toets weer loslaat, dan klinkt enkel de klank van die specifieke toets door.

Hierdoor kun je extra variatie aanbrengen in je pianospel. Of meer gevoel, zoals sommige pianisten het willen noemen.

Op de meeste ‘gewone’ piano’s is het middenpedaal bedoelt om de piano op de oefenstand te zetten. Er komt dan vilt tussen de hamers en de snaren, waardoor het geluid veel minder hard is.

Op die manier kun je oefenen zonder dat anderen hinder ondervinden van geluidsoverlast.

Maar er zijn ook piano’s waarbij het middenpedaal een sustainpedaal is en geen oefenfunctie heeft.

Linkerpedaal

Het pedaal aan de linkerkant wordt ook wel una corda genoemdAls je dit pedaal intrapt, dan schuiven de hamers een klein stukje op waardoor ze de snaren niet helemaal goed raken.

Hierdoor is het geluid wat geproduceerd word minder hard, en ook is de klank van de toon anders.

Dit komt doordat het vilt wat op de hamers zit groeven heeft, waarin de snaren moeten vallen. Daardoor is de dikte van het vilt verschillend, waardoor je zachte en minder zachte oppervlakten hebt.

Als je dit bij een gewone piano doet, heeft dit lang niet zo veel effect als bij een vleugelpiano.

Dat komt doordat bij een piano simpel gezegd de snaren minder hard geraakt worden, wat alleen een zachter geluid tot gevolg heeft.

Een vleugel kopen

Als je een vleugel koopt, dan weet je vaak wel wat je wilt. Dit komt doordat een vleugel in veel gevallen gebruikt wordt voor concerten, en als je een concert kan spelen dan ben je vergevorderd.

Ook kan je op een vleugelpiano sneller spelen dan op een gewone piano, wat ook voor de gevorderde pianist is weggelegd.

Dit maakt dat een vleugel vooral voor de professionals is weggelegd.

Maar net als dat je een gewone piano koopt op basis van je eigen voorkeuren, is dit ook het geval bij een vleugel. Juist de puristen weten goed welke klankkleur ze willen horen en hoe de vleugelpiano moet aanvoelen.

Ga dus voordat je een vleugel aanschaft verschillende uitproberen. Een klein detail kan er al voor zorgen dat hij net even anders klinkt als een andere vleugel.

Daar komt nog eens bij dat er andere aspecten zijn die invloed kunnen hebben op de uiteindelijke keuze. Denk hierbij aan het uiterlijk, hoeveel er besteed kan worden en hoeveel ruimte er voor de vleugel is.

Verschillende vleugels

Er zijn verschillende soorten vleugelpiano’s te krijgen. Omdat de grootte van de vleugel sterke invloed heeft op de kwaliteit van de klanken – hoe groter hoe beter – wordt de lengte vaak benoemd in de verschillende modellen die er zijn.

Maar niet alleen de lengte wordt gebruikt als maatstaf voor het model, er zijn ook benamingen voor de verschillende modellen. Zo heb je de:

  • Babyvleugel
  • Salonvleugel
  • Semi-concertvleugel
  • Kleine concertvleugel
  • Concertvleugel

Daarnaast kun je vleugels in verschillende stijlen krijgen, waarbij de behuizing van de vleugel waar de snaren in zitten allesbepalend is.

Dit zijn de verschillende stijlen waarin vleugels worden gemaakt:

  • Chippendale
  • Klassiek
  • Empire
  • Traditioneel
  • Exclusief

En tot slot heb je nog de materialen waarmee de vleugel kan worden vervaardigd. Dit is meestal hout, en het soort hout kan ook de uitstraling van de vleugelpiano beïnvloeden.

Deze houtsoorten worden gebruikt bij de bouw van een vleugel:

  • Noten
  • Taxus
  • Mahonie
  • Kersen
  • Eiken

Heel veel vleugels zijn afgelakt in hoogglans zwart, maar er zijn er ook die de kleur van het oorspronkelijke hout hebben gehouden.

Vleugel vergeleken met gewone piano

Tot slot zal de gewone piano nog vergeleken worden met de vleugel. Want wanneer moet je nou voor de één kiezen en wanneer voor de ander?

Als je een piano naast een vleugel zet, dan zijn er zaken die overeenkomen, maar ook duidelijke verschillen. Het zijn beide akoestische piano’s want ze produceren allebei hun geluid door middel van hamers en snaren.

Ze worden allebei wel gebruikt voor concerten, hoewel de vleugel meer in trek is als het gaat om concerten waar de piano centraal staat.

Verder is het zo dat een vleugelpiano gezien wordt als de professionele versie van de gewone piano.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het onmogelijk is om piano te leren spelen op een vleugel, bijvoorbeeld met deze piano lessen.

Verschillen in mechaniek

Als je naar de binnenkant van de beide toetsinstrumenten kijkt, dan zie je de grootste verschillen. Ok, ze gebruiken beide snaren waar hamers op slaan. Maar buiten deze onderdelen bestaat een piano uit nog 7000 andere onderdelen.

Elk onderdeel heeft zijn eigen functie en de plaatsing en afstelling maakt dat de piano’s van elkaar verschillen.

Als je een piano en een vleugel één op één op dit aspect vergelijkt zie je de volgende verschillen:

  • Bij een vleugel zijn de snaren horizontaal geplaatst, waardoor de hamer door middel van zwaartekracht werkt.
  • Omdat bij een vleugel het mechanisme horizontaal is geplaatst, kan er meer met de klanken gevarieerd worden.
  • Bij een vleugel komen de hamers eerder terug, waardoor het pianospel sneller kan zijn. De zogenaamde repetitie kan hierdoor sneller zijn.
  • Bij een piano moet je meer kracht zetten bij het aanslaan van de toetsen om hetzelfde geluid te produceren. Dit komt doordat er meer onderdelen nodig zijn om de beweging van de aangeslagen toets in ene klank om te zetten.

Verschil in geluid

Omdat de klankkast van een vleugel helemaal vrij van muren of van de grond staat, kunnen de klanken alle kanten op.

Geluid bestaat uit trillingen, en deze trillingen kunnen hierdoor vrij bewegen. Hierdoor kan degene die achter de piano zit het geluid ook beter horen en voelen, net als het eventuele publiek.

Bij een gewone piano is er aan de achterkant vaak een muur. Dit zorgt er wel voor dat klanken doelgericht een bepaalde kant opgestuurd worden, namelijk naar de pianist, maar het zorgt er ook voor dat de trillingen van het geluid niet vrij kunnen bewegen.

In feite zorgt de muur er voor dat het geluid niet via de achterkant de piano verlaat en de pianist hier niet alles van meekrijgt.

Dit is natuurlijk positief voor de pianist, maar het zorgt er ook voor dat de trillingen in de muur of de vloer gaan zitten waardoor dit een geleider van het geluid wordt.

In veel gevallen is dit dan ook de ooraak van de geluidsoverlast die eventuele buren kunnen ervaren.

Bij een vleugel heb je hier helemaal geen last van, want de klankkast van de vleugel staat niet in direct contact met een muur of een vloer, enkel via de poten waarop de vleugelpiano rust.

Verschil in uiterlijk

Het moge overduidelijk zijn dat de beide piano’s qua vormgeving sterk van elkaar verschillen.

Hoe mooi je ene vleugelpiano ook vind, hij moet natuurlijk wel in je huis passen. Ook moet je er op kunnen spelen, maar dit is goed aan te leren.

Veel pianisten die op concerten spelen hebben een concertvleugel thuis staan.

Dat moet ook wel, wan een concertvleugel speelt anders als een gewone piano. Met een concertvleugel kun je andere klanken naar boven halen, en kun je meer ingewikkelde muziekstukken spelen.

Laat het uiterlijk echter niet bepalend zijn voor je keuze, ook budget en de ruimte die je hebt voor de vleugelpiano spelen mee.

De hele kamer moet natuurlijk niet gelijk vol staan omdat je er zo nodig een vleugel in wilt hebben staan…

Click Here to Leave a Comment Below 0 comments